مواد و ابزارهای لازم

| ردیف |
مواد لازم |
مقدار |
جلسهی اول |
جلسهی دوم |
| 1 |
اسفناج |
چند برگ برای تزیین |
|
+ |
| 2 |
لیموترش |
1 عدد بزرگ |
|
+ |
| 3 |
فلفل دلمهای |
1 عدد |
|
+ |
| 4 |
گوجهفرنگی |
1 عدد |
|
+ |
| 5 |
کاهو |
1 بوتهی کوچک |
+ |
+ |
| 6 |
تربچه |
2 عدد |
|
+ |
| 7 |
هویج |
2 عدد متوسط |
+ |
+ |
| 8 |
کرفس |
1 ساقه |
|
+ |
| 9 |
خیار |
2 عدد متوسط |
+ |
+ |
| 10 |
جوانه |
به میزان دلخواه |
|
+ |
| 11 |
روغن زیتون |
3 قاشق سوپخوری |
|
+ |
| 12 |
سس خردل |
3 قاشق سوپخوری |
|
+ |
| 13 |
نمک |
به مقدار کافی |
|
+ |
| 14 |
فلفل |
به مقدار لازم |
|
+ |
| 15 |
شکر |
به مقدار لازم |
|
+ |
| 16 |
تختهی برش |
1 عدد |
+ |
|
| 17 |
بشقاب بزرگ |
1 عدد |
|
+ |
| 18 |
چاقو |
1 عدد |
+ |
|
| 19 |
همزن دستی یا چنگال |
1 عدد |
|
+ |
| 20 |
پوستگیر |
1 عدد |
+ |
|
| 21 |
قاشق سوپخوری |
1 عدد |
|
+ |
| 22 |
کاسهی بزرگ |
2 عدد |
|
+ |
| 23 |
آب مرکباتگیری |
1 عدد |
|
+ |
جلسهی اوّل: ابزارها و انواع برش در آشپزی
سالادها
سالادها معمولاً از سبزیجات و میوههای خام تهیه میشوند و دارای ویتامینها، املاح و بافتِ سلولزی (فیبر) فراوانی هستند. سالادها متنوعاند و زمانِ مصرف دارند، گاهی بهعنوان پیش غذا یا اشتها آور، گاهی به همراه غذا و گاهی بهصورت غذا مورد استفاده قرار میگیرند.
سبزیها مهمترین منبع ویتامینها و املاح بهشمار میروند. در عین حال، از مواد غذایی دیگر ارزانترند و با تنوع وسیعتری در هر فصل یافت میشوند و چنانچه تازه مصرف شوند، منبع بسیار خوبی از آب هستند. تا جایی که امکان دارد، سبزیها باید بهصورت خام مصرف شوند، زیرا پختن سبزی بهویژه اگر به مدت طولانی باشد، موجب میشود ویتامینهای آن از بین بروند.
برش زدن
بخشی از آماده کردن و آراستن مواد غذایی، خرد کردن میوهها و سبزیجات است. بریدن مواد غذایی به اشکال و اندازههای یکسان به دو دلیل دارای اهمّیت است:
1- اطمینان از پخت یکنواخت مواد
2- زیباتر کردن ظاهر خوراک
قبل از شروع کار عملی، فیلم زیر را مشاهده کنید.
لوح فشرده: درس 9 / جلسهی اوّل / ابزارها و انواع برش در آشپز
ایمنی و بهداشت
- قبل از شروع به کار، دستها را بشویید یا از دستکش استفاده کنید.
- قبل از درست کردن سالاد، مواد اولیه را بشویید و آماده کنید.
کار عملی: برش نواری
1) کاهو را برگ برگ کنید.

2) برگهای کاهو را بشویید و خشک کنید.

3) قسمت مرکزی برگهای کاهو را جدا کنید.

4) تعدادی از برگها را روی هم قرار دهید و آنها را لوله کنید.

5) انگشتهای خود را بهصورت خم شده روی کاهوها بگذارید و نوک چاقو را روی تختهی برش قرار دهید.

6) انتهای چاقو را به آرامی به پایین حرکت دهید و کاهوها را برش بدهید.

7) بدون اینکه نوک چاقو را از تختهی برش جدا کنید، دوباره انتهای چاقو را بالا ببرید.

8) مراحل 6 و 7 را تکرار کنید تا تمام کاهوهای لوله شده به شکل نوارهایی باریک درآیند.

ایمنی و بهداشت
- هنگام استفاده از چاقو، مراقب انگشتهای خود باشید.
- هرگز تلاش نکنید یک چاقوی در حال افتادن را بگیرید.
- هنگام استفاده از چاقو، تیغهی آنرا دور از بدنتان نگه دارید.
نکته
- در مراحل 6 و 7، همزمان با برش کاهوها باید انگشتهای دست دیگر خود را بهصورت مرتّب و آرام به عقب حرکت دهید. دقّت کنید که نوک انگشتها همواره باید عقبتر از بند اوّل انگشت باشد تا در مقابل تیغهی چاقو قرار نگیرد.
- ضایعات میوهها و سبزیهای خام قابل بازگشت به طبیعتاند. خیلی زود پوسیده و تجزیه میشوند و میتوان از بیشتر آنها برای گیاهان، کود گیاهی (کُمپوست) تهیه کرد.
- از آب استفاده شده برای شستوشوی سبزیجات میتوانید برای آبیاری گلدان و باغچه استفاده کنید.
برای تهیه و نگهداری هر یک از سبزیجات زیر باید به چه نکاتی توجّه کرد؟
خیار، گوجه فرنگی، کاهو و هویج.
کار عملی: پوستگیری
1) خیار را بشویید.

2) پوستگیر را به روش صحیح در دست بگیرید.

3) خیار را به صورتی در دست بگیرید که انگشتهای شما در مسیر حرکت پوستگیر نباشند.

4) تیغهی پوستگیر را از بالا روی پوست خیار حرکت دهید تا پوست جدا شود.

5) کار پوستگیری را تا انتها ادامه دهید.

6) انتهای خیار را جدا کنید.

نکته
- برای پوست گرفتن مواد غذایی، استفاده از ابزار پوستگیر بهتر از چاقو است، زیرا سرعت کار را بالا میبرد و احتمال آسیب دیدن انگشتها نیز کمتر است.
- بهتر است مواد غذایی به مقدار کم و به اندازهی مورد نیاز تهیه شود تا همیشه مواد تازه مورد مصرف قرار گیرد.
کار عملی: برش خلالی
1) هویج یا خیار را بشویید.

2) آنرا پوست بگیرید.

3) یک برش به طول چهار سانتیمتر از آن جدا کنید.

4) در یک طرف هویج، برای ثابت نگه داشتن آن، یک لایه برش نازک بدهید.

5) سمت برش خورده را روی تخته برش قرار دهید.

6) هویج را بهصورت ورقههایی به ضخامت دو میلیمتر، برش طولی یکنواخت بدهید.

7) چند برش را روی هم قرار داده، به صورت نوارهایی به ضخامت دو میلیمتر، برش طولی یکنواخت بدهید.

8) برشهای خلالی آماده هستند.

کار عملی: برش نگینی
1) ابتدا مقداری برش خلالی آماده کنید.

2) برشهای خلالی را بهطور منظم روی هم بگذارید و انگشتها را روی آنها قرار دهید، بهطوریکه نوک آنها جلو نباشند.

3) نوک چاقو را روی تختهی برش قرار دهید.

4) انتهای چاقو را بالا ببرید و به آرامی بهسمت پایین و عمود بر برشهای خلالی حرکت دهید.

5) بدون جدا کردن نوک چاقو از تختهی برش، مرحلهی (4) را تکرار کنید.

6) برشهای نگینی آماده هستند.

نکته
- با تغییر اندازهی برشهای خلالی و مربّعی، میتوان برشهای نگینی به اندازههای مختلف تهیّه کرد.
- با این روش میتوان هویج، گوجه فرنگی، فلفل دلمهای، خیار و... را بهصورت نگینی برش زد.
با توجّه به تصاویر زیر، نوع برش و ابزار استفاده شده را بنویسید:
|

|

|

|
| نام برش: |
نام برش: |
نام برش: |
| ابزار: |
ابزار: |
ابزار: |
|

|

|

|
| نام برش: |
نام برش: |
نام برش: |
| ابزار: |
ابزار: |
ابزار: |
با تقسیم کار بین اعضای گروه، سبزیجات مورد نیاز سالاد را در منزل بشویید. سپس آنها را با رعایت بهداشت، برش بزنید و در جلسهی بعد به کلاس بیاورید. دقّت کنید که سبزیجات حتماً در ظرفهای تمیز و دربسته قرار داده شوند.
برشها:
نواری: کاهو
خلالی: کرفس، هویج و تربچه
نگینی: فلفل دلمهای، گوجه فرنگی و خیار
جلسهی دوم: آماده کردن و تزیین سالاد
سُسها
سُسها برای تکمیل طعم غذا یا سالاد مورد استفاده قرار میگیرند و برای تهیهی آنها باید دقّت کرد تا کیفیت و طعم مطلوبی داشته باشند. برای عطر و طعم سُسها، در هنگام تهیهی آنها از سبزیهای معطر مانند جعفری، کرفس، هویج، فلفل دلمهای، چند حبه سیر، ترخون و… استفاده میشود. سُس سالاد را باید در آخر اضافه کرد، زیرا اگر زود اضافه شود، سالاد آب میاندازد.
برای شروع کار، ابتدا فیلم زیر را مشاهده کنید:
لوح فشرده: درس 9 / جلسهی دوم / آماده کردن و تزیین سالاد
کار عملی: تهیهی سس
1) آبِ لیمو را بگیرید.

2) آبِ لیمو، روغن زیتون، نمک، فلفل و شکر را به سُس خردل اضافه کنید.

3) مواد را با همزن دستی یا چنگال، کاملاً مخلوط کنید تا یکدست شود.

کار عملی: آماده کردن سالاد
1) مواد مورد نیاز برای تهیهی سالاد را روی میز کار خود آماده کنید.

2) کاهو، کرفس، هویج، تربچهی خلالی شده و جوانه را در ظرفی مخلوط کنید.

3) در ظرف دیگری فلفل دلمهای، گوجه فرنگی و خیار را، که نگینی خرد شدهاند، مخلوط کنید.

4) سُس آماده شده را روی سبزیجات خلالی شده بریزید و مخلوط کنید.

5) کف بشقاب، برگ اسفناج یا کاهو قرار دهید.

6) مخلوط سبزیجات خلالی شده را روی برگها بریزید.

7) مخلوط سبزیجات نگینی شده را روی آنها بریزید.

ایمنی و بهداشت
- پس از اتمام کار، دستهای خود را بشویید.
- میز کار را جمعآوری کنید و ابزارهای استفاده شده را بشویید و در جای خود قرار دهید.
نکته
- بهتر است سالاد را بلافاصله پس از تهیه، مصرف کنید تا خواص و ویتامینهای آن حفظ شود.
- میوهها و سبزیهای اضافی را جهت استفادهی مجدد، میتوانید منجمد یا خشک کنید.
- برای حفظ محیط زیست، از بشقابها و چنگالهای فلزی، بهجای لوازم یکبار مصرف استفاده کنید.
در خصوص دستورالعمل تهیهی سالادی که میشناسید، با دوستان خود گفتوگو کنید.
الف) نمون برگ گزارش درس تهیهی غذا را در برنامهی واژهپرداز کامل کنید.
لوح فشرده: درس 9 / جلسهی دوم / نمون برگ گزارش
ب) با کمک و راهنمایی معلّم خود، فعّالیتهای صفحهی بعد را انجام دهید.
جلسهی سوم: آشنایی با مشاغل مربوط به تهیهی غذا
ابتدا یکی از مشاغل مرتبط با تهیهی غذا را از لیست مشاغل موجود در پروندهی زیر انتخاب کنید:
لوح فشرده: درس 9 / جلسهی سوم / مشاغل مربوط به تهیهی غذا
سپس با توجّه به شغلی که انتخاب کردهاید، اطّلاعاتی جمعآوری نمایید. این اطّلاعات شامل موارد زیر میشود:
- عنوان شغل
- معرّفی شغل
- وظایف کسی که این شغل را برعهده دارد
- مکان فعّالیت آن
- تواناییهای لازم برای انجام دادن آن
- مهارتهای لازم برای انجام دادن آن
- فایدههای آن
- چند شغل دیگر مرتبط با آن
- اطّلاعات خود را در نمون برگ
اطّلاعات خود را در نمون برگ اطّلاعات شغلی موجود در لوح فشرده، وارد کنید.
سپس آنرا ذخیره کنید و با خود به کلاس بیاورید.
لوح فشرده: درس 9 / جلسهی سوم / نمون برگ اطّلاعات شغلی
* توجه کنید که فعّالیتهای این صفحه، قبلاً بهعنوان فعّالیت غیر کلاسی انجام شده و در این جلسه، دانشآموزان باید اطّلاعات جمعآوری شده را در کلاس گزارش دهند.